Qigong

氣功 Orta Asyadaki halklar ve Çinliler bin yıllar boyunca yaşam enerjisi olarak kavrayabileceğimiz çi (qi) üzerinde çalışmışlardır. Bu çalışmalardan bazıları M.Ö. 13 y.y. tarihli Değişim Dönüşümler Kitabı (Yi Jing) olarak adlandırılan kaynakta yer alır. Çin düşüncesinde büyükevrendeki çi kaynakları Gök, Yer ve İnsan biçiminde sınıflandırılır, doğayı ve varlıkların yaşamlarını sürdüren yegâne şeyin çinin hiç durmaksızın akması olduğu, yaşam için gerekli olan hava, su ve besinlerin aslında bize, en temel ihtiyacımız olan çiyi taşıdıkları düşünülür. Bu enerjinin bedendeki akışının herhangi bir yolla aksaması ya da ketlenmesi hastalıkla sonuçlanır. Çin tıbbında bu enerjinin yeniden düzenlenebilmesi için genellikle akupunktur ve bitkisel tedavi uygulanır. Geleneksel Çin tıbbının sunduğu bir diğer tedavi yöntemi ise Qigongdur. 

Sözcük olarak yaşam enerjisini geliştirme çalışması ya da can yetkinleştirme olarak çevrilebilecek Qigong zihin, soluma ve hareketin uyumlu eşgüdümüyle yaşam bulan bir alıştırma sistemidir. Bu noktada bilinmesi gereken şeylerden biri Qigong'un çok geniş kapsamlı bir terim olduğu ve uygulama yöntemi ve çeşit bakımından binlerce farklı Qigong uygulamasının olduğudur. Bu bakımdan Qigong çalışmaları çeşitli açılardan kategorize edilebilirler. Kimi Qigong çalışmaları durarak, hatta oturarak ya da yatarak yapılırken, kimileri hareketli, kimileri ise son derece çaba harcatan tarzda olabilir. Qigong sert ve yumuşak olarak sınıflandırılabileceği gibi içsel ve dışsal olarak da ayrılabilir. Sınıflandırma yöntemlerinden en yaygın olanı amaca yönelik sınıflandırmadır. 

Qigong çalışmaları uygulanmalarındaki amaçlar bakımından şu şekilde sınıflandırılabilirler:

Sağlığı koruma amaçlı yapılan Qigong.

Tedaviye yönelik olan Qigong.

Spor ve savaş sanatlarında etkinliği ve gücü artırma amaçlı Qigong.

Aydınlanma ve evrenle bütünleşme amacıyla yapılan ruhsal Qigong. 

 

Qigong'un uygulanmasındaki başlıca hedefler şunlardır.

Yaşam enerjisinin vücutta doğal akışını sürdürmesini olanaklı kılmak ve teşvik etmek ve bunun sonucunda zaten her tür sorunu kendiliğinden iyileştirme potansiyeli olan vücudumuzun doğasını desteklemek ve koruyucu sağlık ve hastalıkların tedavisi

Bağışıklık sistemini, iç organları, kas ve kemik sistemini güçlendirmek

Zihinsel sağlığı korumak ve güçlendirmek

Savaş sanatlarında etkinliği artırmak

Farkındalığı arttırma ve aydınlanma 

 

Batı tıbbının zorlukla mücadele ettiği birçok konuda Çin tıbbının çok basit yöntemlerle sonuç alabilmesi Batı dünyasının dikkatini çekmiştir. Qigong, akupunktur ve Tai Chi üniversitelerde her geçen yıl daha fazla araştırmalara konu olmaktadır. Bu yöntemlerin Batıda da tamamlayıcı tıp kapsamında uygulanmaya başlamasına şaşmamak gerekir. 1989 yılından bu yana Çin'de resmi olarak kabul görmüş bir tedavi yöntemi olan ve üniversitelerin müfredatına dahil edilen Qigongla ilgili Batı dünyasında bir çok bilimsel makale yayınlanmıştır. Qigong çalışmaları dışarıdan bir göze, uygulanması ve sonuçları açısından şaşkınlık yaratacak ölçüde sade görünür. Uygulamaları yetkin bir eğitmen gözetiminde olduğu sürece genellikle basittir. Bir hareketi Qigong yapan şey uygulanacak hareketin doğruluğu, hareketin doğru nefes ile eşgüdümü ve çi akışının zihinle yönlendirilmesi ve yönetilmesidir. Bu bakımdan uygulanan hareket farkındalık ve dikkat toplama gerektirir. İçsel etkisi vardır ve Tai Chi çüende olduğu gibi farkındalık hissinin gelişimini sağlar. 
Qigong'un olumlu sonuçlar elde edildiği söylenen sağlık problemlerinden bazıları şunlardır:

Solunum yolları enfeksiyonları (Astım, bronşit vs.)

Kalp ve dolaşım sistemiyle ilgili problemler

Sindirim sistemi sorunları

Gribal enfeksiyonlar ve vücut direncinin düşmesiyle ortaya çıkabilen rahatsızlıklar

Yüksek ve düşük tansiyon

Anjin, migren

Obezite ve fazla kilo sorunu

Stres ve anksiyete

Sigara bağımlılığı

Kas sistemindeki ve eklemlerdeki sorunlar

Uyku bozuklukları

Hormonal dengesizlikten kaynaklı problemler

Direnç ve bağışıklık sistemindeki zayıflıklar

Hafıza ve duyarlılık sorunları

Denge, esneklik ve güç kaybı sorunları 

 

Qigong Uygulamaları 

Günümüzde binlerce farklı Qigongun varlığı, hatta aynı isimde anılan ama temelde birbirinden farklılık gösteren birçok Qigong kalıbının olduğu bilinmektedir. Qigong kalıplarından bazıları sadece belli çevrelerce çalışılırken bazıları ise yaygın tanındıkları için geniş kitlelerce çalışılan kalıplardır. En çok bilinen Qigong çalışmalarından bazılarını aşağıda görebilirsiniz. 

Beş Hayvan Oyunu (Wuqinxi)

Hayvanlar vahşi doğada hayatta kalabilmeleri için gelişkin içgüdülere sahiptirler. Öyle ki kendi aralarında bile içgüdü ve duyularda diğerlerine göre farklılıklar gösterirler. Binlerce yıl içinde vahşi hayatı terkedip kentlere göçerek biz insanlar zaman içinde bu içgüdü ve gelişkin duyu ve duyarlılığımızı yitirdik. Bazı Qigong okulları daocu beş evre ilkesi çerçevesinde çeşitli hayvanların karakteristik özelliklerini ön plana çıkaran Qigong uygulamaları geliştirmişlerdir. Beş hayvan oyunu halk arasında en yaygın Qigonglardan birisidir. Birbirinden farklı birçok beş hayvan Qigong kalıbı mevcuttur. 

Kas Tendon Değiştirme Yöntemi, Yi Jing Jing

Sözcük olarak kas, tendon değişimi yöntemi ya da klasiği anlamına gelir. Sağlığı koruma ve savaş sanatları etkinliğini artırma hedefli yaygın bir Qigong rutinidir. Odak noktası kas sistemidir. Omurga üzerinde de çalıştığından beraberinde iç organların da çalışmasını sağlar. Esnekliği, dayanıklılığı ve denge duyumunu güçlendirir. Sağlığa olumlu etkileri ve hastalıkları önlemedeki işlevi kanıtlanmıştır. İ cin cingdeki hareketler eski şamanik kültürlerden gelmekte olup günümüzden iki bin yıl öncesine dek ulaşır. 1970 yılında yapılan bir kazıda ele geçen bir doküman bunu belgelemiştir. İ cin cing adı altında toplanan ilk dizi Song Dağı’ndaki budacı kökenli Şaolin tapınağında savaş sanatları geleneğini başlatan kişi olan Bodidarma'ya (526 yılı) aittir. Bodidarma, Şaolin'deki uzun ve sessiz oturma ve içe bakıştan oluşan diana uygulamalarının yanında rahiplerin vücutlarını çalıştırmalarını teşvik etmek için iki klasik yazmıştır. Bunlardan biri Kas Tendon Değişimi Yöntemi ya da Klasiği, diğeri ise İlik Beyin Temizleme Yöntemidir (Şi Sui Cing). İ cin cing yumuşak, makul ve her iki yönü de çalıştıran hareketlerden oluşur. Çalışılması güvenlidir. Yumuşaklığı güç ile birleştiren devamlılığa sahip olup, kas, tendon ve kemik esnekliği üzerine odaklanır. 

Sekiz Brokar, Ba Duan Jin

Bir başka önemli seri sekiz brokar alıştırma Qigong'udur. 12. y.y. Song Hanedanlığı döneminde bir araya getirilmiş bir seridir. Temelde iç organların üzerine yoğunlaşmış bir çalışma olmasına rağmen esneklik ve kas sistemi üzerine de etkilidir. Kalp-dolaşım, solunum ve bağışıklık sistemi üzerine etkileri kanıtlanmıştır. Her biri vücudun farklı noktalarını hedef alan sekiz adet hareketten oluşur. Esnekliği ve denge güdüsünü artırdığı, skleroz, osteoporoz gibi hastalıkların tedavisine yardımcı olduğu rapor edilmiştir. 

Altı Sağaltıcı Ses, Liu Zi Jue

Nefes alıp verme ve oluşturulan altı farklı ses sayesinde bedendeki yaşam enerjisini düzene koyma çalışmasıdır. Her bir ses vücuttaki belli bir iç organa (karaciğer, kalp, dalak, akciğerler, böbrekler ve iç organları bulunduran bedendeki üç boşluk sanciao) karşılık gelir. Her bir sese eşlik eden bir hareket seti mevcuttur. Ses ve hareketler oluşturdukları rezonansla karşılık gelen organdaki enerji seviyesini düzenler, gerekirse yatıştırır, gerektiğinde de güçlendirir. Bu Qigong çalışması tarihte ilk olarak Kuzey-Güney Hanedanlığı (420-589) zamanında yazılmış olan 'Zihinsel Sağlığın Korunması ve Ömrün Uzatılması üzerine' başlıklı bir klasikte yer almaktadır. 

On Sekiz Kalıplık Tai Chi Qigong (Shiba Shi)

Tai Chinin kendisi en üst seviyede yapılan Qigongdur. Tai Chi kalıpları sahip oldukları yumuşaklık, doğallık, devamlılık, gevşeme, denge, kök ve merkezî hareket kavramları sayesinde zaten içindeki çeşitlilik ve sahip oldukları uyumlu hareketler ile ileri seviyede tasarlanmış Qigong çalışmalarıdır. Bu bakımdan her Tai Chi çalışması aynı zamanda bir Qigong çalışmasıdır da. Bazı Qigong sistemleri için denilebilir ki, Tai Chi hareketlerini kırptığınız zaman ortaya Qigong kalıpları çıkar. Bir de bunların yanında Tai Chi Qigong adı altında amacı Qigong çalışması olan ama Tai Chi sürekliliğine öykünen kısa kalıplar da mevcuttur. Bu kalıplarda yer alan her hareket Tai Chi kalıplarından ödünç alınmıştır. 

Wudang Stili Bahara Dönüş Qigongu, Wudang Hui Chun Qigong

Wudang stili Tai Chi kalıpları genellikle Hui Chun Qigong ile açılır. Sade ve basit görünen enerji çalışmasıdır. 

İpek Eğirme, Chan Si Jing

Kendi başına üst seviyede bir içsel sanat olarak kabul edilir. Hem bir Qigong hem de bir Tai Chi çalışmasıdır. Çen stili Tai Chinin üzerine yapılandığı spiral kuvveti oluşturan devinimler sistemi olarak tanımlanabilir. Dövüş uygulamaları ve enerji boşalımı ile direkt ilgili içsel enerji çevrimlerinin dışa yansıyan abartılı tezahürü olarak görülebilir. Bu açıdan bakılacak olursa çan si, Qigong seviyesinden Çen stili Tai Chinin en temel rutini kabul edilen eski rutine geçiş için köprü işlevine sahiptir.

Ağaç Duruşları, Zhan Zhuang Gong

En temel Qigong çalışmalarındandır. Ana alıştırmaları farklı pozisyonlarda ayakta yapılan hareketsiz duruşlardan oluşur. Temelde enerji yollarını açmak, konsantrasyon, farkındalık, vücuttaki çi rezervuarlarını doldurmak ve Tai Chide kök salmışlık olarak adlandırılan hissin geliştirilmesi için yapılır. 

Qigong sükuneti, konsantre ve düzenli nefes alıp vermeyle bütünleştiren kişisel düzeyde bir disiplindir. Her yaştan ve farklı sağlık seviyesindeki insanlar tarafından yetkin bir eğitmen gözetiminde güvenle uygulanabilir. Qigong ve Tai Chi çalışmaları için ihtiyacınız olan tek şey bol bir kıyafet ve bir çift düz ve yumuşak ayakkabıdır.